Metody uprawy jeżyny w Polsce

W świadomości konsumentów, jeżyna zrywa powoli ze stereotypem dziko rosnącej, kolczastej rośliny porastającej lasy i zarośla. Zdobywa ona coraz większe uznanie jako smaczny, a przy tym bardzo zdrowy owoc deserowy. Z tego powodu, rośnie zainteresowanie towarową produkcją jeżyn na większą skalę. Przodownikami w produkcji jest Ameryka Północna, gdzie zbiory sięgają 65tys ton (ogólna roczna produkcja na świecie w 2005 roku wynosiła 154 tys. ton). W Europie, jeżyna hodowana jest przede wszystkim w Hiszpanii i Włoszech. Polska ma bardzo duży potencjał w ewentualnej produkcji jeżyny nawet na skalę światową. Świadczy o tym chociażby zainteresowanie tym owocem polskich ośrodków badawczych, które ciągle pracują nad stworzeniem roślin jak najbardziej odpornych na nasze warunki klimatyczne. Dużym ułatwieniem w kwestii uprawy jeżyny w Polsce jest jej związek z towarową uprawa malin, która jest w naszym kraju bardzo rozpowszechniona (jesteśmy największym producentem maliny na świecie- w 2012 roku produkcja wynosiła 127 tys. ton, z czego 90% przeznaczone było na eksport).

jeżyny

jeżyna2

Uprawy jeżyny czyli jak uprawiać jeżynę

Zasadniczo, istnieją trzy metody produkcji jeżyny- w doniczkach pod osłonami, w gruncie pod osłonami i w samym gruncie. Każda z tych metod charakteryzuje się wadami jak i zaletami. W przypadku upraw pojemnikowych, nie jest to metoda odznaczająca się dużą opłacalnością, ze względu na bardzo duży koszt zakupu sadzonek jeżyny, przy stosunkowo dużo niższej niż na zachodzie Europy ceny za owoc deserowy. Aby uniknąć przemarzania roślin, trzeba sadzonki jeżyny przenosić przed każdą zimą do chłodni. Wybudowanie i utrzymanie przystosowanego do tego budynku, wymaga dodatkowych nakładów finansowych. Uprawa gruntowa pod osłonami to inwestycja dużo korzystniejsza. Krzewy jeżyny to rośliny długowieczne, mogą bez problemu plonować w tym samym stanowisku nieprzerwanie przez 20lat.

Uprawiając jeżynę pod osłonami mamy większą gwarancję jakości owocu, większego plonu i mniejszego porażenia promieniami UV. Ponad to, prowadząc uprawę pod osłonami, łatwiej zapanować nad szarą pleśnią. Zwiększają się też możliwości sterowania produkcją jeżyny. Dobierając sadzonki jeżyny w odpowiedni sposób, zbiory możemy zaczynać już pod koniec czerwca i kontynuować je bez przeszkód nawet do listopada. Omijamy również problem dni deszczowych, które utrudniają, lub całkowicie uniemożliwiają pracę na plantacji. Jest to kwestia szczególnie problematyczna w pełni zbiorów, gdzie owoce należy zbierać systematycznie. Przed zimą, po wycięciu starych pędów, metoda postępowania wygląda tak samo jak w przypadku jeżyn uprawianych w gruncie, bez osłon.

Ostatnią, najmniej kosztowną metodą uprawy jeżyny, jest uprawa gruntowa. Przy wyborze takiego sposobu produkcji, jednoroczne pędy jeżyny muszą być jesienią ściągane z podpór, wiązane i okrywane podwójną warstwą agrowłókniny. Wymaga to oczywiście większych nakładów pracy, lecz przy odpowiednim przeszkoleniu pracowników, proces zabezpieczenia na zimę 1ha plantacji zajmuje co najwyżej kilka dni. Także wachlarz odmian sadzonek jeżyny jest większy niż w uprawach pod osłonami

Jak ratować jeżynę, która już uległa przemarznięciu?

Przede wszystkim, musi ona być odpowiednio przycięta. Pęd jeżyny który jest przemarznięty łatwo odróżnić od pędu zdrowego- zmienia on kolor na ciemny brąz. Często przemarznięciu ulec może tylko niewielki fragment rośliny, wtedy należy uciąć ostrym sekatorem wszystkie tkanki przemarznięte, by zostawić tylko zdrowe części łodygi. Bez obaw- będą one owocowały, chociaż zbiór owoców może być utrudniony ze względu na niskie usytuowanie jagód. W ciągu sezonu wegetacyjnego jeżyna wypuści młode, zdrowe pędy które owocować będą w kolejnym sezonie. System korzeniowy jeżyny nie ulega zniszczeniu nawet podczas dużych mrozów, więc nie musimy się bać o całkowite zniszczenie plantacji. Rośliny jeżyny, chociaż słabsze i podatniejsze na uszkodzenia, w ciągu 2 lat mogą być doprowadzone do idealnego stanu.

jeżyna

Czy istnieją sadzonki i odmiany jeżyny całkowicie odporne na przemarzanie?

Niestety odpowiedz na to pytanie jest negatywna. Nawet najbardziej odporne na przemarzanie odmiany jeżyny, odporne są tylko częściowo. W praktyce oznacza to, że przy mrozach dochodzących do -20o C i towarzyszących im intensywnych wiatrach, nie możemy być pewni losów swojej plantacji. Często odmiany jeżyny i które uchodzą za mrozoodporne, poddane ciężkim warunkom atmosferycznym, na drugi rok wykształcają mniejsze owoce, o gorszej jakości. Nie okrywanie roślin przed mrozami jest dosyć ryzykownym przedsięwzięciem, gdyż w pełni uzależnieni jesteśmy od warunków pogodowych. Dla pełniejszego zobrazowania sytuacji: u odmiany jeżyny Thornfree przemarzanie pąków obserwuje się dopiero przy -10oC. W czasie sezonów 2013/2014 i 2014/2015 rośliny praktycznie nie wymagały specjalnego przygotowania do zimy (wyjątkami były miejsca zastoisk mrozowych). Wielu plantatorów upatrując zmian klimatycznych i licząc na dobrą passę w sezonie 2015/2016 nie okryło roślin i musiało to robić już z czasie mrozów (które dochodziły do -20oC), co znacznie zmniejszało komfort pracy.

Uprawy jeżyny czyli o czym pamiętać podczas zakładania plantacji jeżyny?

Decydując się na uprawę jeżyn, powinniśmy brać pod uwagę przede wszystkim plenność sadzonki, jakość owoców i odporność na choroby, a nie ewentualną wytrzymałość na mróz, gdyż pewnie i tak będziemy zmuszeni do zabezpieczania plantacji na zimę.
Jeśli chodzi warunki wodne- siłą rzeczy, w uprawach jeżyny pod osłonami wymagane jest założenie nawadniania. W uprawach gruntowych, jest to mile widziane, aczkolwiek niekonieczne. Ilość opadów przypadających na nasz kraj w zupełności wystarcza do prawidłowego rozwoju roślin. Jeżyna, ze względu na głęboki system korzeniowy (dużo głębszy niż np. malin) dobrze radzi sobie z chwilowym niedoborem wody.

Jak wybrać odpowiednie sadzonki jeżyny?

Bardzo ważnym aspektem decydującym o powodzeniu uprawy bez względu na system zastosowanej uprawy jeżyny jest odpowiedni wybór sadzonek. Dostępne na ryku są zasadniczo dwa rodzaje sadzonek: sadzonki kopane z gruntu i sadzonki doniczkowane. Zaletą sadzonek jeżyny kopanych z gruntu jest nie wątpliwie cena materiału. Wadą natomiast jest dłuższy czas regeneracji korzeni i większe prawdopodobieństwo nie przyjęcia się sadzonki nw porównaniu do sadzonek doniczkowanych. W przypadku materiału kopanego istnieje większe ryzyko przyniesienia ze szkółki chorób takich jak guzowatość korzeni. W przypadku materiału doniczkowanego sadzonki nie posiadają uszkodzonego systemu korzeniowego, zatem roślina nie musi tracić czasu na jego regenerację i można je sadzić praktycznie cały rok. Sadzonki jeżyny uprawiane w doniczkach w podłożach torfowych, są mniej narażone na choroby które występują w szkółkach gruntowych. Minusem tego typu sadzonek jest wyższa cena w porównaniu do materiału kopanego.